Ethiek en moraliteit

Gerelateerde afbeelding

De laatste jaren valt op dat meer en meer ethiek en moraliteit in vraagstukken van verantwoordelijk handelen expliciet aan de orde komen. De Brent-Spar-affaire lijkt bijvoorbeeld bij Shell voor een doorbraak te hebben gezorgd in het denken en doen van dit bedrijf. Als ‘responsible corporate citizen’ zijn vanuit Shell wijzigingen in opvattingen over het werken in ontwikkelingslanden (bijvoorbeeld in Nigeria) en ten aanzien van milieu en andere maatschappelijke vraagstukken opvallend te noemen. Shell-managers (overigens bijvoorbeeld ook bij BP en Akzo Nobel) worden in hun co-working space leeuwarden handelen inmiddels zelfs getoetst aan een gedragscode (een ‘code of conduct’). Tal van ondernemingen hebben inmiddels een mooi vormgegeven boekje met ‘corporate values’. Maar biedt zo’n code ook houvast in moeilijke situaties? In hoeverre is de gedragscode werkelijk een gids7 Toeleveranciers van het Amerikaanse Nike moeten een gedragscode van het concern ondertekenen. Shell vraagt dit van zijn zakenpartners niet, maar Shell meldt wel dat in het afgelopen boekjaar 1 06 contracten met partners en twee joint ventures zijn beëindigd, omdat hun activiteiten niet strookten met Shells uitgangspunten. C&A heeft recent in een jaarverslag melding gemaakt van vele overtredingen van de gedragscode die het C&A-concern had opgelegd aan zijn leveranciers (vele gevallen van kinderarbeid – jonger dan 14 jaar -en onveilige werk- en arbeidsomstandigheden). In geval van overtredingen werden orders opgeschort. Alleen het hebben van een ethische code draagt echter niets bij aan een betere bedrijfsethiek, zo wijst onderzoek uit. Ethiekprogramma’s hebben effect wanneer deze gericht zijn op waarden in plaats van op ‘naleving’. Programma’s hebben meer effect wanneer deze ·geïntegreerd’ zijn (in plaats van ·ontkoppeld’), met andere woorden: ethisch beleid werkt beter als het geïntegreerd is in de overige structuren en regels van het bedrijf, zoals beloningssystemen, en wanneer mensen die bepaalde posities bezetten ter verantwoording worden geroepen. Moraliteit en geld ontmoeten elkaar dus steeds uitdrukkelijker. Welbegrepen eigenbelang maakt dat ondernemingen, – daartoe veelal toch gedwongen door acties van consumentengroepen en milieugroeperingen – zich in hun gedrag aanpassen. Dil staat in zeker opzicht op gespannen voet met ontslag van zogenaamde klokkenluiders die het niet naleven van regels uit organisaties, als een ·cri de coeur’ naar buiten menen te moeten brengen als co-working space eindhoven organisaties dit zelf verhullen of gewoonweg niet doen, denk aan het systematisch overtreden van veiligheidsvoorschriften (kernreactor Petten) of het zich schuldig maken aan vriendjespolitiek, overtreding van aanbestedingsregels, eigenmachtig optreden of mismanagement. Vraagstukken die daarbij onder andere aan de orde zijn worden hierna kort beschreven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *