Investeringen in technologie

Ook in Europa zijn de meeste investeringen in technologie slechts aangewend met het oog op rationalisatie, niet voor organisatorische innovatie. ‘Europese ondernemingen onderkennen onvoldoende de potentie van de instrumenten van de informatiemaatschappij om hun concurrentiepositie te verbeteren’, concludeerde de Europese Commissie.12 ‘Tot op heden zijn deze instrumenten kantoorruimte huren leeuwarden vooral gebruikt om kosten te verminderen.’
Er is een wezenlijk verschil tussen mechanisering en automatisering. Informatietechnologie ‘automatiseert en informatiseert’, zegt Zuboff. In een gemechaniseerd proces is de machine uitsluitend gericht op het product. In een geautomatiseerd proces produceert de machine, maar registreert tegelijkertijd het verloop van het productieproces. Informatietechnologie bevat een symbolische weergave van gebeurtenissen, voorwerpen en processen, die daardoor zichtbaar worden, kenbaar kantoorruimte huren groningen en deelbaar. De essentiele vraag is in hoeverre deze informatie ook feitelijk wordt gedeeld.
Zuboff, schrijvend over de eerste fase van de productieautomatisering in het midden van de jaren tachtig, karakteriseerde deze keuzen als volgt:
‘De keuzen waar wij voor staan hebben betrekking op de ontwikkeling en verspreiding van kennis op de werkplek. Men stelle zieh het volgende scenario voor. Inzicht en begrip zijn ingebouwd in de slimme machine, ten koste van het menselijke ver
mogen tot kritisch oordelen. De kantoorruimte huren eindhoven Jeden van de organisatie zullen steeds afhankelijker worden, gedwee in het openbaar en cynisch in het verborgene.’
Mensen zullen zieh innerlijk steeds meer terugtrekken ‘naarmate de meerderheid van de banen in onze fabrieken en kantoren gei:soleerd wordt en op afstand gezet, het werk routineus en plichtmatig’. Escapisme in drugs en apathie en conflictueus gedrag zullen het kantoorruimte huren den haag gevolg zijn. Er is ook een alternatief scenario denkbaar, waarin managers onderkennen dat de werkelijke benutting van intelligente technologie nieuwe vaardigheden vergt.

Eenvoudige producten

In 2001 stortte de markt voor halfgeleiders echter opnieuw in, dit keer met 60%. Er deden zieh prijsdalingen voor van 20% in een jaar. ‘We zitten inmiddels in een dubbele dip -twee jaren achter elkaar geen groei. Dat is nog nooit in de branche voorgekomen. Wij zijn nog steeds winstgevend met eenvoudige producten. Je kunt het lang volhouden, maar je raakt een keer buiten adem.’ Het gevolg is nog meer snijden in de productie in Stadskanaal. Begin 2003 wordt voor het eerst een kantoorruimte huren leeuwarden deel van het middenassortiment verplaatst naar China. lets hoger in de markt, maar nog steeds een massaproduct. ‘En nog steeds geen verliesgevende activiteit,’ benadrukt Nizet, ‘ook niet in Stadskanaal. Maar de activiteit is in China fors winstgevender. Ende concurrent doet het al en die maakt het steeds lastiger om het hier te blijven doen.’ Begin jaren negentig waren Taiwan en de Filippijnen de uitwijkplaats – het loonniveau kantoorruimte huren groningen verhoudt zieh tot dat in Stadskanaal met een factor een Staat tot zeven a tien. lnmiddels is China in opkomst. Het Chinese loonpeil bedraagt nog eens de helft van het Filippijnse. Het is ongelofelijk dat de fabriek het bij deze loonkostenverhoudingen zo lang heeft kunnen volhouden. Dat heeft te maken met de unieke combinatie tussen het diffusieproces, waarin het kristal wordt vervaardigd, en de assemblage van de diode. Deze processen zijn meestal gescheiden, maar vinden in Stadskanaal plaats op hetzelfde terrein. De kwaliteit van het kristal kan pas worden vastgesteld als deze verpakt is in de diode, dus na de assemblage. Dan moet een snelle terugkoppeling plaatsvinden, om te voorkomen dat de volgende serie weer dezelfde afwijking heeft. ‘Wij zijn de enige op de kantoorruimte huren eindhoven wereld die dat kan’, zegt Nizet. ‘De concurrent krijgt pas weken of maanden later feedback op zijn producten.’ Dit integrale productieproces van beheerste en buitengewoon goedkope diffusie in combinatie met assemblage is een voorbeeld van kenniseconomie op een heel klein gebied, maar wordt nu voor het eerst uit elkaar getrokken. ‘Je kan al je energie stoppen in behoud van bestaande werkgelegenheid, maar dat is uiteindelijk een verloren strijd. Wij hebben de flexibiliteit lang kunnen handhaven door onze organisatievorm. In 2001,t oen het heel siecht ging, waren 52 mensen bereid tijdelijk bij een ander bedrijf te werken. Maar we moeten nu voor het eerst snijden in de werkgelegenheid van de harde kern van vaste medewerkers. Het is nu nog mogelijk de productie op een nette manier te verplaatsen. Op het moment dat je zwaar verlies lijdt, wordt het veel moeilijker. ‘Maar kun je daarmee eeuwig overleven? Nee. De fabriek is niet te redden zonder ontwikkeling. Misschien kantoorruimte huren den haag kan marketing nog ergens anders plaatsvinden, maar de ontwikkeling niet. Dan helpen zelfsturende teams ook niet meer. De enige oplossing is een nieuw perspectief. En dat perspectief ligt niet binnen Philips, want dat is het begin van het einde.’

Hoe het werk verandert

Hoe het werk verandert
De nieuwe productiestructuur die zieh in de naoorlogse jaren aftekende, leidde tot een polemiek onder wetenschappers over de richting waarin het werk van de toekomst zieh zou ontwikkelen. Er waren niet minder dan drie theorieen. De degradatietheorie is kantoorruimte huren leeuwarden een voorbeeld van eenvoudig technologisch determinisme. De redenering is dat de moderne productietechnologie het eenvoudige werk als eerste overbodig zou maken, omdat dit nu eenmaal het eenvoudigste is te automatiseren. Bijgevolg zou de gemiddelde kwaliteit van de resterende arbeid stijgen. Op het eerste gezicht lijkt dit een plausibele theorie. De invloed van de technologische verandering op de inhoud van ons werk is onmiskenbaar, maar in de praktijk zijn de processen waarin productiesystemen vorm krijgen verre van rechtlijnig. Daar is bijvoorbeeld de factor macht, de drang van het management om zijn controle zo ver kantoorruimte huren groningen mogelijk uit te breiden, zelfs als dat zou leiden tot suboptimale oplossingen. Braverman, die we eerder ontmoetten, vertegenwoordigt de degradatietheorie. Hij beschouwt de scheiding tussen planning en uitvoering, tussen denken en doen, als de beslissende ontwikkeling van de 2oe eeuw, met een onafwendbare kantoorruimte huren eindhoven afname van het kwalificatieniveau van het werk als resultaat. En dan waren er twee hoogleraren, die op grond van hun onderzoek in de Duitse industrie9 een polarisatie in de werkgelegenheid ontdekten. Ook deze theorie baseert zieh op de technologische ontwikkeling en zij zagen daardoor twee soorten werksituaties ontstaan. De eerste kantoorruimte huren den haag is te vinden in een hoogtechnologische omgeving, waar het werk alleen kan worden verriebt door hoogopgeleide werknemers. Voor zover daar laaggekwalificeerde taken overgebleven zijn, worden deze opgenomen in de hooggekwalificeerde functies.

Een belangrijk inzicht

Deze methode leidde tot een belangrijk inzicht: afwijkingen die tijdens het productieproces ontstaan, dienen ter plekke te worden opgespoord en
verholpen en niet te worden kantoorruimte huren leeuwarden doorgegeven aan de volgende man aan de lijn, waarna aan het eind van de productieketen de kwaliteitscontroleur alle fouten mag opsporen. Dat was het systeem van de Amerikaanse auto-industrie, die vanouds werkte volgens het principe dat de lijn onder alle omstandigheden moet blijven draaien. Het gevolg is dat alle fouten meelopen door het hele proces heen. Elke Amerikaanse fabriek had dan ook een repair shop aan het eind van kantoorruimte huren groningen de lijn, waarin alle reparaties aan splinternieuwe auto’s werden uitgevoerd. Toen de Japanners inmiddels autofabrieken hadden gevestigd in de Verenigde Staten werd daar eens een delegatie van Amerikaanse managers rondgeleid. Wat ze ook zagen, geen repair shop. Ze concludeerden daaruit dat hun Japanse gastheren die niet wilden laten zien, en dat vonden ze een beetje flauw. Pas veel later drong het tot hen door dat er eenvoudig geen reparatiewerkplaats was, dankzij het productieprincipe van zero defects (nul fouten). De kantoorruimte huren eindhoven ironie van het verhaal wil dat deze statistische methoden oorspronkelijk waren ontwikkeld in de Verenigde Staten. Ze werden op grote schaal toegepast tijdens de Tweede Wereldoorlog, om de schaarse middelen zo efficient mogelijk in te zetten in de oorlogsproductie. Maar ze raakten in onbruik toen in de welvaartsjaren die volgden de schaarste voorgoed verdwenen leek. Dus toen dertig jaar later de kantoorruimte huren den haag Amerikanen massaal naar Japan trokken om het industriele wonder aldaar te bestuderen, werden ze met enige verbazing ontvangen: ‘We hebben het allemaal van jullie geleerd.’

Het belangrijke inzicht

Dat leidde tot het belangrijke inzicht dat organisaties een sociaal geheel vormen dat op informele wijze functioneert, naast de officiele blauwdruk van hierarchieen en bevoegdheden. De focus van het onderzoek verschoof naar de werknemers zelf. Het simpele kantoorruimte huren leeuwarden feit dat de onderzoekers hen om hun medewerking vroegen bij de tests, gaf hun het gevoel deel uit te maken van een belangrijke groep en bad een positieve invloed op hun
houding ten opzichte van hun werk. Dit verschijnsel is bekend geworden als het ‘Hawthorne-effect’. Daaruit ontstond een nieuwe benadering die de geschiedenis inging als de ‘Human Relations Movement’. Deze benadering richtte zieh op de relaties binnen en tussen informele kantoorruimte huren groningen groepen, op het belang van goede communicatie tussen management en werknemers, motivatie en arbeidstevredenheid en het streven naar harmonieuze arbeidsverhoudingen. Verbetering van de arbeidsvoorwaarden sloot nauw aan bij de les die Keynes had getrokken uit de crisis van de jaren dertig: als te veel goederen jacht maken op consumenten die te weinig geld op zak hebben, ontstaat onderbesteding. Met andere woorden, het heeft geen zin je werknemers onder te betalen, want zij zijn ook je consumenten. Dit inzicht gaf werkgevers en vakbonden een gemeenschappelijk belang. In de naoorlogse welvaartsstaat werd dan ook veel aandacht besteed aan de rechtspositie van werknemers, neergelegd in steeds omvangrijker arbeidsreglementen en CAO’s, die het dankbare werkterrein vormden van de beoefenaars van een nieuwvak: het personeelsmanagement. De inhoud van dit vak kan het best worden omschreven als een reeks opeenvolgende ideeen over mens en kantoorruimte huren eindhoven werk. Het is hier niet de plaats om daarvan een gedetailleerd overzicht te geven. Het volstaat duidelijk te maken dat het hun functie was om een ideologie te bieden voor het fundamentele probleem van werknemersmotivatie in een ‘onteigende’ werkomgeving. Generaties personeelsmanagers groeiden op met de behoeftetheorie van Maslow. Kort samengevat stelt deze theorie dat de menselijke behoeften hierarchisch zijn geordend. Op het meest basale niveau, als de mens bijna alle mogelijkheden in het leven ontbeert, zal zijn aandacht zijn gericht op de bevrediging van zijn fysieke behoeften: honger en dorst (1). Als deze primaire behoeften zijn bevredigd, ontstaat een ‘hogere’ fase: de behoefte aan veiligheid en het scheppen van een geordend leven (2). Daarna komen kantoorruimte huren den haag de fasen van het streven naar sociale relaties -seksualiteit ende behoefte om tot een groep te behoren- (3); vervolgens ontstaat het verlangen om een bijdrage te leveren aan de groep en zelfrespect te verwerven (4), gevolgd door de laatste fase: het streven naar zelfontplooiing (s).

Een ingrijpende verandering

Het gevolg was een ingrijpende verandering in de inhoud en de kwaliteit van het werk. De tayloristische taaksplitsing leidde tot schaalvergroting en uitholling van vakmanschap. Ongeschoold werk nam toe van 20 tot 30% in alle ge”industrialiseerde landen; in de kantoorruimte huren leeuwarden Verenigde Staten zelfs tot 40%. Dit type werk bevat vier elementen: • machinegebonden werk-de productiehandelingen ende snelheid waarmee zij worden verricht, worden geheel bepaald door de machine; • werk aan de lopende band; monotoon werk dat bestaat uit een eindeloze herhaling van dezelfde eenvoudige taken; • kortcyclisch werk -de taakcyclus, dat is de tijd die verstrijkt tussen twee identieke handelingen, wordt gemeten in minuten en vaak in seconden. De vroege jaren zestig, toen de massaconsumptie onverwacht het verarmde Europa bereikte kantoorruimte huren groningen ende volledige werkgelegenheid definitief scheen te zijn bereikt, waren een keerpunt. De Europese landen liepen hun productiviteitsachterstand op de Verenigde Staten grotendeels in, terwijl Japan nog ver achterh inkte. Slechts weinig mensen maakten zieh rond die tijd druk om de kwaliteit van de arbeid. Tegelijkertijd ontstond echter een economie op twee sporen. Sommige ondernemingen in een beperkt aantal sectoren (elektronica, chemie) konden de stijgende verwachtingen van hun werknemers betalen. Zij waren de trekpaarden van de naoorlogse economie, waar productontwikkeling plaatsvond en een kantoorruimte huren eindhoven constante productiviteitsgroei door toevoeging van steeds meer kapitaal per werkplek. Maar naast de olieraffinaderij, met haar kapitaalintensieve productie en weinig werknemers in dienst, stonden de traditionele bedrijfstakken zoals de leer-, schoenen- en textielindustrie, de metaalverwerking en de scheepsbouw. Hier vond het arbeidsintensieve werk plaats. Technologische verandering was er weinig, zowel wat de kantoorruimte huren den haag producten als wat het productiesysteem betrof. Maar ook zij moesten betalen voor de stijgende verwachtingen van hun personeel.

Het geprogrammeerde werk

Maar de vooruitgang had een prijs. De weerstand tegen het geprogrammeerde werk was zo groot dat de meeste arbeiders na korte tijd weer vertrokken. Ford moest algauw jaarlijks 60.000 mensen in dienst nemen om er 10.000 over te houden. De kosten voor training on the job en van de verstoringen van het productieproces dreigden onbeheersbaar te worden. Doordat zijn kantoorruimte huren leeuwarden arbeiders stemden met de voeten werd Ford gedwongen zorg te dragen voor ‘de maximale welvaart voor iedere werknemer’, zoals Taylor in het vooruitzicht had gesteld. Hij moest een sterke weerzin overwinnen om te komen tot een spectaculaire beslissing: op 1januari1914 bracht hij het minimumloon van zijn arbeiders op 5 dollar per kantoorruimte huren groningen dag; zijn collega-werkgevers spraken er schande van. Tegen dat loon vertrok nauwelijks een werknemer meer; integendeel, er bestond algauw een wachtlijst om te mogen werken bij Ford. Het was het begin van de ongekende welvaartsgroei die de ‘gewone man’ in de 2oe eeuw zou meemaken. Er schuilt dan ook veel waars in Fords bewering dat hij ‘de moderne tijd had uitgevonden’. Maar het is opmerkelijk dat, terwijl kantoorruimte huren eindhoven ‘taylorisme’ een gangbaar begrip is voor iedereen die denkt of schrijft over de organisatie van werk, ‘fordisme’ vrijwel vergeten is. De oorzaak ligt in de rigide wijze waarop hij de stukjes van de technologische puzzel die hij aantrof, een gesloten systeem dat geen aanpassingen duldde. Terwijl technologie nu juist bij uitstek soepel is aan te passen aan de menselijke behoeften. Dat was een inzicht dat Ford miste. Hij hield hardnekkig vast aan een concept in de vorm van een model – ‘verkrijgbaar in elke kleur, zolang het maar zwart is’, in zijn eigen woorden. Hij deed er vijftien jaar over voor hij, met tegenzin, de T-Ford inwisselde voor het nieuwe Model-A. In de tussentijd was het marktaandeel van de Ford Motor Comp. gedaald van ongeveer drie vijfde kantoorruimte huren den haag naar minder dan een vijfde. Ford ru1neerde haast wat hij had opgebouwd. Hij had een revolutie veroorzaakt maar, zoals het geval is geweest met menige revolutie, zette de stagnatie in zodra zij had plaatsgevonden.

De economische weerbaarheid

Het komt dus helemaal aan op de economische weerbaarheid van mensen. ‘Waar ik trots op ben’, zegt Namaani,’is onze toegevoegde waarde voor de medewerkers en voor de bank. Voor de medewerkers, want ze worden zorgvuldig begeleid naar nieuw werk. En voor de organisatie, want de medewerkers zijn weerbaar en beter inzetbaar. Ze weten wat hun marktwaarde is. ‘Vroeger moest je kantoorruimte huren leeuwarden loyaal zijn aan de chef. Nu mag je loyaal zijn aan jezelf.Als er over vijf of tien jaar weer een reorganisatie kernt, hoeft niet iedereen zieh af te vragen of er nog leven is na de bank.Als ze pro-actief werken en hun functie houdt op te bestaan, dan weten ze dat ze andere mogelijkheden hebben. ‘En ik ben trots op de werkwijze van de loopbaanadviseurs. Ze kunnen onpartijdig werken en ze hebben het vertrouwen van de bank en van kantoorruimte huren groningen de medewerker.Wat ze doen, is uiteindelijk in het belang van de medewerker. Dat is tot op heden heel goed gegaan.’
De virtuele bank is niet ver weg
ABN AMRO was niet de enige bank die een dergelijke reorganisatie heeft doorgevoerd. ING, Rabe, Fortis, allemaal hebben ze het bankshopconcept omarmd en sluitingen van kantoren en personeelsreducties aangekondigd. In het geval van Fortis ging het om negentig kantoren en een kleine vijfhonderd medewerkers. De bank heeft dat opgelost door onder meer alle personeelsleden vanaf 56 jaar de mogelijkheid te bieden vervroegd uit te treden.’Dat biedt de mogelijkheid om vernieuwing en verjonging te realiseren’, zegt mr. C.J.M.R. Roovers, lid van de Raad van Bestuur. ‘Natuurlijk is er een categorie die je niet kan missen. Maar het voordeel van deze aanpak is ook dat de opvolgingsplanning, waar kantoorruimte huren eindhoven iedereen wel over praat, maar in de praktijk niet zo mee bezig is, dan op tafel kernt. Daarom hebben we een uitvoeringstermijn genomen van een jaar. Binnen een jaar moet je dat kunnen oplossen.’ Jong voor oud, in plaats van misbaar tegenover onmisbaar. ‘Je krijgt dan een interne reorganisatie die zieh afspeelt in een positieve context.’ Van de betrokken werknemers heeft 83% van de regeling gebruik gemaakt – iets meer dan verwacht. De bankpopulatie kan ruwweg in vier categorieen worden opgesplitst. De administratieve functies in het back office schat Roovers op ongeveer 30% van het totale personeelsbestand van Fortis. Het front office omvat ongeveer 20%. ‘Maar een aanzienlijk deel van de mensen in het kantorennet doet administratief werk; nog wel tenminste.’ De bank kantoorruimte huren den haag van vandaag is dus vooral een administratieve organisatie. De derde groep is die van de ‘financiele professionals’: investment bankers, vermogensbeheerders, valutahandelaren en dergelijke. Deze vormt eveneens ongeveer 20% van het personeelsbestand. De laatste categorie, circa 30%, bestaat uit management, ondersteunende diensten en staf,’waaronder veel IT’ers’.

De SEC (Securities and Exchange Commission)

Maar het Amerikaanse stelsel23 is – precies! – primair gericht op het belang van de belegger bij een maximaal rendement. Stille reserves zijn een doodzonde in dit systeem. En dat heeft gevolgen voor de rest van de wereld. Want van iedere buitenlandse onderneming waarvan de aandelen worden verhandeld op Wall Street eist de toezichthouder op de beurshandel, de SEC (Securities and Exchange Commission), dat het Amerikaanse boekhoudsysteem tot op de letter wordt nageleefd. Zo is een reeks Europese ondernemingen inmiddels gedwongen de beleggersbelangen zwaarder te laten kantoorruimte huren leeuwarden wegen dan die van de overige betrokkenen. Dat is ook het effect van de globalisering: het rauwste systeem overleeft. Als de ene partij het spei speelt volgens de regels van het rugby, kan de andere partij moeilijk vasthouden aan het hockeyreglement. Onder het regime van de aandeelhouderswaarde staat er eenvoudig veel te veel op het spei. En topmanagers zijn geen heiligen. We mogen ook niet aannemen dat de gladiatoren in het Romeinse Colosseum de regels kantoorruimte huren groningen van fa ir play in acht namen.
Een onderneming kan vanuit twee invalshoeken worden bezien. Vanuit de ene optiek is zij een economisch systeem dat als doel het maken kantoorruimte huren eindhoven van winst heeft. Vanuit de andere optiek is de onderneming een structuur waarin mensen samenwerken om gezamenlijk bepaalde doelen te realiseren. Vanuit die invalshoek kamen we tot heel andere conclusies dan vanuit de eenzijdige fixatie op de aandeelhouderswaarde. Dan blijken de stakeholders juist een aanzienlijke economische waarde te vertegenwoordigen, die echter niet in een meetbaar criterium zoals TRS tot uitdrukking komt en kantoorruimte huren den haag daardoor veelal wordt onderschat.

De virtuele economie

‘Het zou ontegenzeggelijk in het voordeel zijn van de kapitalisten in Engeland en
van de consumenten in beide landen, dat onder deze omstandigheden zowel de wijn als het textiel zouden worden geproduceerd in Portugal. Daartoe kantoorruimte huren leeuwarden zouden het kapitaal ende arbeid die in Engeland worden aangewend in de textielproductie moeten worden verplaatst. ( …) De ervaring leert echter dat het rede of vermeende risico voor het kapitaal, als het zieh niet onder de directe zeggenschap van zijn eigenaar bevindt, tezamen met de tegenzin van elkeen om zijn geboorteland te verlaten en zieh te plaatsen onder het gezag van een vreemde overheid en nieuwe wetten, de emigratie kantoorruimte huren groningen van het kapitaal beperken. Deze gevoelens, waarvan ik zou betreuren dat ze in
kracht zouden afnemen, brengen de meeste vermogende mensen ertoe zieh tevreden te stellen met een Jage winstmarge in hun eigen land, in plaats van een hogere opbrengst van hun vermogen te zoeken in het buitenland.’8
Ricardo’s theorie van het wederzijds handelsvoordeel was dus gebaseerd op de vooronderstelling dat, dankzij de internationale immobiliteit van het financiele kapitaal, geen enkel land ooit een extern handelsverlies kon lijden. Het kapitaal kon voortdurend op jacht gaan naar winst en rendement en daarbij minder aantrekkelijke bedrijfstakken en regio’s achter zieh laten, echter alleen binnen de landsgrenzen. In Ricardo’s tijd zal het ongetwijfeld een juiste waarneming zijn geweest dat het financieel kapitaal niet op reis ging zonder zijn eigenaar. Maar tegenwoordig reist het zonder begeleider over de elektronische snelweg rond de
45
aardbol. Daarmee dreigt het niet alleen achtergebleven regio’s, maar hele landen en werelddelen te marginaliseren.
De virtuele economie
Zo bestaat er naast de ‘echte’ economie, waarin mensen van vlees en bloed producten fabriceren en diensten leveren, een ‘virtuele’ economie die bestaat uit geldstromen. In theorie vormen beide elkaars spiegelbeeld, hetgeen het beste kan worden uitgelegd op het niveau van de micro-economie ( of bedrijfseconomie), dat wil zeggen het niveau van de afzonderlijke onderneming. In ieder bedrijf vinden primaire processen plaats. Dat zijn de activiteiten die betrekking hebben op de kerntaken van het bedrijf, populair gezegd ‘de productie’. In de industrie zijn deze processen gericht op de omzetting van grondstoffen in producten, in de kantoorruimte huren eindhoven dienstensector op de aanwending van immateriele middelen zoals tijd, deskundigheid en informatie, ten behoeve van de dienstverlening aan de klant. Om te kunnen produceren dient men allereerst te beschikken over bedrijfsmiddelen, bijvoorbeeld machines en gebouwen. Vervolgens ontstaan er voorraden van grondstoffen, halffabrikaten en eindproducten. Ten slotte ontstaat er tussen de aflevering van het eindproduct ende betaling een vordering op de klant. Deze drie elementen tezamen bepalen de vermogensbehoefte, dat is de behoefte om gedurende een zekere periode te kunnen beschikken over een bepaalde hoeveelheid financiele middelen. Daar kantoorruimte huren den haag staat tegenover het vermogensbeslag, dat bestaat uit de aanwending van deze geldmiddelen. Het afsluiten van een bankkrediet voorziet in de vermogensbehoefte, de aanschaf van een machine vormt een onderdeel van het vermogensbeslag.