De vijandigheid tegenover algoritmen

De vijandigheid tegenover algoritmen Van meet af aan hebben klinisch psychologen op de ideeën van Meehl gereageerd met vijandigheid en ongeloof. Ze waren duidelijk in de greep van een illusie van vaardigheid in verband met hun kantoor huren leeuwarden vermogen om langetermijnvoorspellingen te doen. Bij nadere beschouwing is gemakkelijk in te zien hoe deze illusie tot stand is gekomen en kan ook begrip worden opgebracht voor deze afwijzing van het onderzoek van Meehl. Het statistische bewijs voor de inferioriteit van het oordeel van experts is in tegenspraak met hun alledaagse kantoor huren groningen ervaring van de kwaliteit van hun oordelen. Psychologen die met patiënten werken, krijgen tijdens elke therapeutische sessie allerlei ingevingen, waarbij ze verwachtingen ontwikkelen over hoe de patiënt op een interventie zal reageren en gissingen maken over wat er verder zal gebeuren. Veel van deze ingevingen worden bevestigd waardoor ze het reële bestaan van klinische vaardigheden onderstrepen. Het probleem is dat deze trefzekere oordelen betrekking hebben op kortetermijnvoorspellingen in de context van het therapeutische interview, een vaardigheid waarin therapeuten vele jaren geoefend zijn. De taken waarin ze falen, berusten echter op langetermijnvoorspellingen over de toekomst van de patiënt. Deze voorspellingen zijn veel moeilijker te maken – zelfs de kantoor huren eindhoven beste formules presteren slechts matig, en dit zijn ook taken waarvoor de psychologen nooit de gelegenheid hebben gekregen om ze behoorlijk te leren: ze zouden dan jarenlang op feedback moeten wachten, in plaats van de directe feedback van de klinische sessie te krijgen. De grenslijn tussen wat psychologen goed in staat zijn om te doen en wat ze helemaal niet goed kunnen, is echter niet duidelijk zichtbaar en zeker niet voor henzelf. Ze weten dat ze over vaardigheid beschikken, maar dit hoeft niet te betekenen dat ze ook de grenzen van hun vaardigheid kantoor huren den haag kennen. Daarom is het niet verrassend dat een mechanische combinatie van een klein aantal variabelen die de subtiele complexiteit van het menselijk oordeel in kwaliteit overtreft, in de ogen van ervaren psychologen niets anders kan zijn dan een misvatting.

Een bepaalde test

Een bepaalde test, de ‘opdracht aan de leiderloze groep’, vond plaats op een hindernisbaan. Acht deelnemers, die elkaar niet kenden en bij wie alle onderscheidingstekens van hun rang door nummers waren vervangen, kregen de instructie om een lange kantoor huren leeuwarden stam van de grond op te tillen en naar een muur van ongeveer twee meter hoog te dragen. Vervolgens kregen ze de opdracht dat de hele groep naar de andere kant van de muur moest komen zonder dat de stam de grond of de muur raakte en zonder dat iemand de muur raakte. Als een van die dingen gebeurde, moesten ze dat melden en opnieuw beginnen. Er waren verschillende manieren om het probleem op te lossen. Een gebruikelijke oplossing was dat het team enkele leden naar de andere kant overbracht door hen langs de stam omhoog te laten klimmen kantoor huren groningen terwijl deze door andere leden van de groep als een reusachtige vishengel schuin omhoog werd gehouden. Of sommige soldaten klommen op de schouders van iemand anders en sprongen over de muur. De laatste man moest dan naar de stam opspringen terwijl deze door de rest van de groep schuin omhoog werd gehouden, zich er als een slingeraap langs voortbewegen terwijl anderen hem en de stam in de lucht hielden, en er veilig aan de andere kant van de muur afspringen. Dit onderdeel mislukte vaak, met als gevolg dat de groep helemaal opnieuw moest beginnen. Terwijl een collega en ik het verloop van deze oefening volgden, legden we vast wie de leiding nam, wie probeerde te leiden maar werd afgewezen, en hoe coöperatief elke soldaat zich kantoor huren eindhoven opstelde bij het volbrengen van deze groepsopdracht. We zagen deelnemers die eigenzinnig, onderdanig, arrogant, geduldig, heetgebakerd of vasthoudend leken, of het al snel opgaven. Soms zagen we verongelijktheid wanneer iemand wiens idee door de groep was verworpen, niet langer actief meewerkte. En we zagen reacties op crisis: wie een lotgenoot de mantel uitveegde omdat zijn fout het werk van de hele groep had laten mislukken, wie de leiding nam op het moment dat het uitgeputte team opnieuw moest beginnen. We kregen het gevoel dat de kantoor huren den haag ware aard van elk van deze mannen zich onder de druk van deze opdracht openbaarde. De indruk die we kregen van het karakter van elke kandidaat, was even direct en dwingend als de kleur van de hemel.

Vraaggesprekken en praktijktests

Tijdens mijn militaire dienstplicht in het Israëlische leger was ik enige tijd werkzaam in de psychologische dienst, die kandidaten voor officiersfuncties moest selecteren op basis van een reeks van vraaggesprekken en praktijktests. Het criterium voor een accurate voorspelling was de eindscore van de cadet op de officiersopleiding. De validiteit van het selectieproces was kantoor huren leeuwarden nogal slecht. (In een volgend hoofdstuk zal ik hier iets meer over vertellen.) Toen ik werkzaam was als professor en samen met Amos intuïtieve beoordeling onderzocht, bestond de dienst nog steeds. Ik had contact onderhouden met de psychologen aldaar en vroeg hun nu om een gunst. Behalve dat ik hun scoresysteem voor de geschiktheid van de cadetten wilde weten, vroeg ik kantoor huren groningen ze om te voorspellen welk cijfer iedere cadet
198 Deel Il – Heuristieken en biases
uiteindelijk zou krijgen op de officiersopleiding zelf. Zo verzamelde ik enkele honderden voorspellingen. De psychologen die de voorspellingen maakten, waren allen bekend met het scoresysteem van de officiersopleiding, bestaande uit A’s, B’s enzovoort. De resultaten waren opvallend: de frequentie van A’s en B’s in de voorspellingen was zo goed als identiek aan de frequentie van A’s en B’s in het eindoordeel van de opleiding. Deze uitkomst vormt een intrigerend voorbeeld van zowel substitutie als afstemming van intensiteit. De psychologen die de voorspellingen maakten, waren er niet in geslaagd onderscheid te maken tussen twee taken: • hun gebruikelijke taak, het evalueren van de prestaties van de kandidaten tijdens hun verblijf bij de psychologische dienst; • de taak die ik hen had opgelegd: het voorspellen van hun toekomstige eindoordeel.
Ze hadden eenvoudigweg hun eigen kantoor huren eindhoven oordeel overgezet naar de schaal die op de officiersopleiding werd gebruikt: afstemming van intensiteit. Wederom had het onvermogen om rekening te houden met de (aanzienlijke) onzekerheid van hun voorspellingen ertoe geleid dat ze voorspellingen maakten die geheel niet-regressief waren.
Intuïtieve voorspellingen gecorrigeerd Laten we weer even teruggaan naar Julia, onze boekenwurm. De juiste manier om haar gemiddelde tentamencijfer te voorspellen is in het vorige hoofdstuk beschreven. Net zoals ik heb gedaan voor de golfp restaties op opeenvolgende dagen en het rangschikken van gewicht en pianospel, kan ik een schematische formule opschrijven voor de kantoor huren den haag factoren die leesleeftijd en academische prestaties bepalen:
Leesleeftijd = Gedeelde factoren + Factoren speáfiek voorleesleeftijd = 100% Gemiddeld tentamencijfer = Gedeelde fa ctoren + Factoren specifiek voor gemiddeld tentamencijfer= 100%

Causale a-priorikansen

Deze beweringen worden alras geïnterpreteerd als eigenschappen van de individuele leden van de groep en passen goed in een causaal verhaal. De meeste leerlingen van deze school zijn leergierig en kunnen naar de universiteit, waarschijnlijk vanwege flexplek huren leeuwarden het goede leerklimaat. De Franse cultuur en samenleving dragen bij aan een grote interesse in wielrennen. U zult herinnerd worden aan deze feiten wanneer u de kans moet inschatten dat een leerling van die school naar de universiteit gaat of wanneer u overweegt de Tour de France aan te snijden als mogelijk gespreksonderwerp met een Fransman die u zojuist hebt ontmoet.
Stereotypering is in onze cultuur een beladen begrip, maar zoals ik het hier gebruik, is de betekenis neutraal. Een van de voornaamste kenmerken flexplek huren groningen van Systeem 1 is dat het categorieën als normen of prototypen interpreteert. Dit is hoe we paarden, koelkasten en politieagenten opvatten; we bewaren in ons geheugen een of meer ‘normale’ leden van deze categorieën. Als de categorieën sociaal zijn, worden deze interpretaties stereotypen genoemd. Sommige stereotypen zijn verkeerd en kunnen schadelijke effecten hebben, maar de psychologische feiten kunnen niet worden vermeden: stereotypen, zowel de goede als de verkeerde, zijn hoe we over categorieën denken. Misschien dat u de flexplek huren eindhoven ironie hebt opgemerkt. In de context van het taxivraagstu kis het negeren van a-priorikansen een cognitieve fout, een gebrekkige Bayesiaanse beredenering, en is de verleiding groot om te vertrouwen op causale a-priorikansen. Stereotypering van de chauffeurs van de groene taxi’s verbetert de accuratesse van ons oordeel. In andere contexten, zoals bij werving, krijgen we echter te maken met sociale, tegen stereotypering gerichte normen, die bovendien flexplek huren den haag in de wet verankerd zijn.
En dit moet ook. In een precaire sociale context willen we geen foute conclusies over een individu trekken uit de statistische informatie over een groep. We vinden het moreel wenselijk om a-priorikansen als statistische feiten over een groep te behandelen in plaats van als feiten over individuen. Met andere woorden, we verwerpen causale a-priorikansen.

De nerdsuggestie

De kans is groot dat u informatica bovenin hebt geplaatst, vanwege de nerdsuggestie (‘flauwe woordspelingen’). De beschrijving van Tom is zelfs bedÓeld om die suggestie te wekken. Een andere studierichting die veel mensen bovenin plaatsten, was technische flexplek huren leeuwarden natuurkunde (‘geordende systemen’). Waarschijnlijk dacht u dat Tom niet zo goed zou passen bij uw stereotiepe denkbeelden van sociaal wetenschappers (‘weinig empathisch’). Professionele stereotypen lijken in de veertig jaar nadat ik deze beschrijving van Tom W. heb opgesteld weinig te zijn veranderd. Het rangschikken van de negen studierichtingen is ingewikkeld en vereist ontegenzeggelijk de discipline en organisatievermogens van Systeem 2. De aanwijzingen in de beschrijving (de flauwe woordspelingen en andere) zijn echter bedoeld om de associatie met een bepaald stereotype te activeren, een automatische activiteit van Systeem r. De instructie voor flexplek huren groningen deze op overeenkomsten gestoelde taak omvat het vergelijken van Tom W.’s beschrijving met stereotypen van de studierichtingen. Voor deze taak is de nauwkeurigheid van de beschrijving (of ze nu klopt of niet) irrelevant. Hetzelfde geldt voor uw kennis van de a-priorikansen van de diverse studierichtingen. De overeenkomst tussen een individu en de stereotypen van een bepaalde groep wordt niet beïnvloed door de grootte flexplek huren eindhoven van de groep. Zelfs als de universiteit geen faculteit Boekwetenschap heeft, zou u de beschrijving van Tom kunnen vergelijken met het stereotype van de student boekwetenschap. Als we Tom W. nogmaals bekijken, zien we dat hij voldoet aan het stereotype van een kleinere groep studenten (studenten informatica, boekwetenschap, technische natuurkunde). De deelnemers aan het experiment plaatsten de twee grootste flexplek huren den haag studierichtingen altijd ergens onderaan. Tom W. was welbewust bedacht als ‘anti-a-prioripersonage’, goed passend bij kleine studierichtingen en minder bij de grote.

De vele verschillende priming-effecten

Eerder heb ik al gesproken over de vele verschillende priming-effecten. Uw gedachten en gedrag worden beïnvloed door prikkels waaraan u nauwelijks aandacht schenkt of waarvan u zich geheel niet bewust bent. De boodschap van het priming-onderzoek is dat onze gedachten en gedrag, meer nog dan we weten of zouden willen, door de huidige omgeving worden beïnvloed. Veel flexplek huren leeuwarden mensen vinden de gevolgen van priming ongeloofwaardig, omdat ze niet passen bij hun subjectieve ervaring. Anderen vinden de gevolgen verontrustend, omdat ze het subjectieve gevoel van handelingsvermogen en autonomie geweld aandoen. Als een screensaver al invloed heeft op uw bereidheid vreemdelingen te helpen, hoe ‘vrij’ zijn we dan eigenlijk? Referentie-effecten veroorzaken een soortgelijk ongemakkelijk gevoel. U bent zich bewust van het referentieniveau, besteedt er zelfs aandacht aan, maar u weet niet hoe het u precies beïnvloedt en beperkt in uw denken, omdat u zich niet kunt voorstellen wat u bij een ander referentieniveau had gedacht. Ga er echter van uit dat elke waarde die wordt genoemd, een referentie-effect flexplek huren groningen heeft. Als de belangen groot zijn, moet u (Systeem 2) zich echt concentreren om het effect te weerstaan.
‘Het bedrijf dat we willen overnemen, heeft ons hun businessplan opgestuurd, met de verwachte omzet. Maar we moeten proberen te flexplek huren eindhoven voorkomen dat we door dat bedrag worden beïnvloed.’
‘Plannen gaan in wezen uit van best mogelijke scenario’s. We mogen ons bij het voorspellen van de omzet niet laten beïnvloeden door de plannen. Nadenken over wat er kan gebeuren als de plannen niet lopen zoals ze moeten lopen, is één manier om dit te doen.’
‘Als dit hun voorstel is, zijn de onderhandelingen over. Dit is geen reëel openingsbod.’
‘De advocaat van de flexplek huren den haag verdachte verwees naar een zaak waarin een belachelijk lage straf werd uitgedeeld, en nu heeft dit idee zich in het achterhoofd van de rechter genesteld!’11

Kennis van statistiek

Misschien dat dit alles u iets verrast, maar het zal zeker geen openbaring zijn. U weet waarschijnlijk al lang dat grote steekproeven betrouwbaarder zijn flexplek huren leeuwarden dan kleine en zelfs mensen zonder enige kennis van statistiek kennen deze ‘wet van de grote getallen’. Maar ‘weten’ is geen kwestie van zwart-wit, en misschien gold het volgende ook voor u: • Het woord ‘dunbevolkt’ kwam niet direct over als relevant toen u het verhaal over de ziektegevallen las. • U was ten minste enigszins verbaasd over het verschil tussen de steekproef met vier knikkers en de steekproef met zeven knikkers. • Zelfs nu moet u nog even nadenken om te ontdekken dat de volgende beweringen op hetzelfde neerkomen: Grotere steekproeven zijn preciezer dan kleine steekproeven. Kleine steekproeven leveren vaker een flexplek huren groningen opvallend resultaat op dan grote steekproeven.
De eerste bewering heeft een duidelijk waarheidsgehalte, maar totdat de tweede bewering intuïtief waar overkomt, hebt u de eerste nog niet helemaal begrepen. In wezen komt het dus hierop neer: u wist dat de resultaten van grote steekproeven preciezer zijn, maar u beseft misschien nu dat het hoe en waarom niet geheel duidelijk was. En u bent niet de enige. Het eerste onderzoek dat Amos en ik gezamenlijk uitvoerden, toonde aan dat zelfs professionele onderzoekers een slechte intuïtie en een gebrekkig begrip van dynamiek van een steekproef hebben.
De wet van de kleine getallen Mijn samenwerking met Amos begon in het begin van de jaren zeventig met een discussie: kunnen mensen die niet onderlegd zijn in statistiek, goede ‘intuïtieve’ statistici zijn? Amos vertelde mij over onderzoekers aan de University of Michigan, die over het algemeen een positief beeld hadden van intuïtieve statistiek. Ik had een duidelijke flexplek huren eindhoven mening over die bewering, die ik bovendien persoonlijk opvatte: recentelijk had ik ontdekt dat ikzelf geen goed intuïtief statisticus was, maar dat ik wat dat betreft niet slechter was dan anderen. Voor een onderzoekspsycholoog is steekproefvariabiliteit geen liefhebberij: het is een lastig en duur obstakel dat elk onderzoeksproject in een gok kan veranderen. Stel, u wilt de hypothese staven dat de woordenschat van het gemiddelde zesjarig meisje groter is dan die van een jongetje van dezelfde leeftijd. De hypothese is waar in de gehele populatie: de gemiddelde woordenschat van meisjes is inderdaad groter. Meisjes en jongens verschillen echter aanzienlijk en door toeval hebt u een steekproef genomen waarin het verschil nietszeggend was -en zelfs een steekproef waarin jongetjes over een grotere woordenschat bleken te beschikken. Als onderzoeker is dit een vervelende uitkomst, flexplek huren den haag aangezien u tijd en moeite in het onderzoek hebt gestoken en een valide hypothese niet hebt kunnen bevestigen. Een voldoende grote steekproef is de enige manier om dit risico te beperken. Onderzoekers die te kleine steekproeven gebruiken, geven zich over aan het toeval.

Basisevaluaties

Basisevaluaties Systeem r is door de evolutie gevormd om de voornaamste bedreigingen voor ons overleven continu te beoordelen: wat is de situatie? Is er een dreiging of unieke mogelijkheid? Is alles normaal? Moet ik vluchten of vechten? Deze vragen zijn voor de flexplek huren leeuwarden moderne stadsmens wellicht minder urgent dan voor een gazelle op de savanne, maar desalniettemin hebben
we de neurale processen geërfd die ontwikkeld zijn om continu dreigingen in kaart te brengen, en deze processen zijn nog steeds actief. Situaties worden voortdurend als goed of slecht ingeschat, als situaties die vermeden moeten worden of juist veilig zijn. Een goede stemming en cognitief gemak zijn de menselijke equivalenten van veilige, bekende situaties. Als u behoefte flexplek huren groningen hebt aan een voorbeeld van een basisevaluatie, denk dan aan het vermogen om direct vriend van vijand te onderscheiden. Dit verbetert de overlevingskansen in een gevaarlijke omgeving en een dergelijke vaardigheid hebben we dan ook echt ontwikkeld. Alex Todorov, mijn collega te Princeton, heeft onderzoek verricht naar de biologische wortels van dit vermogen, het inschatten van hoe veilig het is om met een vreemde in contact te treden.1 Hij heeft aangetoond dat we in staat zijn om met een enkele blik al twee mogelijk cruciale feiten over die andere persoon op te pikken: hoe dominant (en dus hoe bedreigend) die persoon is en hoe betrouwbaar – flexplek huren eindhoven of zijn intenties vreedzaam of vijandig zijn.2 De vorm van het gezicht geeft ons aanwijzingen voor dominantie: een ‘sterke’, vierkante kin is één voorbeeld. De gelaatsuitdrukking (lach of frons) vertelt ons iets over iemands intenties. De combinatie van een vierkante kin en naar beneden gerichte mondhoeken kan gevaar betekenen.3 De nauwkeurigheid van deze evaluatie is verre van perfect: een ronde kin is zeker geen indicatie van meegaandheid en een flexplek huren den haag glimlach kan (tot op zekere hoogte) gespeeld zijn. Toch biedt zelfs een minder dan volmaakt vermogen om de intenties van vreemden in te schatten een overlevingsvoordeel.

Normaal of abnormaal

De psycholoog Dale Miller en ik schreven een essay waarin we probeerden te verklaren waarom we gebeurtenissen als normaal of abnormaal gaan zien. Ik zal een voorbeeld uit onze beschrijving van de ‘normtheorie’ gebruiken, hoewel mijn zienswijze sindsdien iets is veranderd.
6. Normen, verrassingen flexplek huren leeuwarden en oorzaken 81
Neem een gewone waarnemer, die een man en een vrouw aan het restauranttafeltje naast hem bekijkt. Hij ziet het gezicht van de man vertrekken na het proeven van de soep. Het ‘normale’ van meerdere gebeurtenissen zal hierdoor worden veranderd. Zo zal het niet meer verrassend zijn als de man opschrikt na door de ober te zijn aangesproken; noch zal het niet langer verbazen als de vrouw na het proeven van dezelfde soep een kreetje slaakt. Deze en andere gebeurtenissen zijn nu normaler geworden dan anders, maar niet noodzakelijk omdat ze bepaalde verwachtingen bevestigen. Ze lijken normaal te flexplek huren groningen zijn omdat ze in het licht van de eerdere gebeurtenis worden bezien en samen met die gebeurtenis worden geïnterpreteerd.1
Stel, u bent die waarnemer in het restaurant. U verbaasde zich over de ongebruikelijke reactie van de man op het proeven van de soep en wederom door het feit dat de ober de man aansprak. De tweede ongebruikelijke gebeurtenis zal echter direct doen denken aan de eerste, en gezamenlijk zijn ze logisch. De gebeurtenissen passen in een patroon, waarin de man een uitermate gespannen persoon lijkt. Maar als nu vervolgens ook de vrouw hevig reageert na het proeven van de soep, zult flexplek huren eindhoven u beide gebeurtenissen aan elkaar koppelen en de soep de schuld geven. ‘Hoeveel dieren van elke soort nam Mozes mee in de ark?’ Het aantal mensen dat een fout in deze zin ontdekt, is zo klein dat hij een eigen naam heeft gekregen: de ‘Mozes-misleiding’. Mozes nam geen dieren mee in een ark; Noah deed dit. Net zoals het voorval met de restaurantbezoekers kan de Mozes-misleiding aan de hand van de normtheorie worden verklaard. Het idee van dieren die in een ark worden geladen, creëert een Bijbelse context en het noemen van Mozes zal in die context niet verrassend zijn. U verwachtte hem niet direct, maar zijn naam lijkt te passen. Het helpt ook dat Mozes en Noah dezelfde o-klank en hetzelfde aantal lettergrepen hebben. Net zoals bij de drie-eenheden die cognitief gemak flexplek huren den haag ontlokken, detecteert u onbewust een associatieve samenhang tussen ‘Mozes’ en ‘ark’. Vervang nu Mozes door George W. Bush en u hebt misschien een flauwe politieke mop, maar geen misleiding.

Mentaal voorbereiden

Mensen mentaal voorbereiden op geld leidde zelfs tot verontrustende resultaten. II De deelnemers aan één onderzoek kregen een lijst met vijf woorden te zien, waaruit ze een uit vier woorden bestaand zinsdeel moesten samenstellen; zo werd ‘betalende flexplek huren leeuwarden goed bureau baan een’ ‘een goed betalende baan’. Andere vormen van priming waren subtieler, zoals een aan geld gerelateerd object op de achtergrond: een stapeltje monopolygeld of een computerscherm met een screensaver van op water drijvende bankbiljetten. De op geld voorbereide mensen stelden zich onafhankelijker op dan zonder de gerelateerde trigger. Zo deden ze twee keer zo lang over het oplossen van een zeer lastig vraagstuk voordat ze de onderzoeker om hulp vroegen; een duidelijke aanwijzing van extra flexplek huren groningen zelfstandigheid. De op geld voorbereide proefpersonen gedroegen zich ook zelfzuchtiger; ze waren minder snel bereid een student te helpen die speelde dat hij een bepaalde taak niet begreep. Toen de onderzoeker een paar potloden op de vloer liet vallen, pakten de op geld voorbereide proefpersonen minder potloden op. In een ander experiment werd deelnemers verteld dat ze spoedig met iemand anders zouden kennismaken flexplek huren eindhoven en dat ze twee stoelen moesten neerzetten terwijl de onderzoeker die andere persoon haalde. De op geld voorbereide proefpersonen zetten hun eigen stoel op grotere afstand van de andere stoel dan niet-voorbereide proefpersonen (n8 cm versus 80 cm). Ook bleken op geld voorbereide studenten minder gesteld te zijn op gezelschap. Uit deze experimenten blijkt dat geld ons richting individualisme doet neigen: de onwil om omgang met andere te hebben, van anderen afhankelijk te zijn of om verzoeken van anderen in flexplek huren den haag te willigen. De psychologe die dit opmerkelijke onderzoek heeft verricht, Kathleen Vohs, heeft zich met recht terughoudend opgesteld wat betreft de implicaties van haar onderzoek.